BİTKİSEL MOTİFLİ ANIT ( SÜMBÜL ANITI)


Yazılıkaya Platformu'nun doğu yamacında yer alan bu anıtsal niş, stilize bitkisel motifli akroterinden dolayı arkeolojide Hyacinth Anıt olarak adlandırılır. Anıtsal Niş altında sadece niş olmasıyla sanki nişin Friglerce ne denli kutsal olduğunu vurgulamak ister.
Akropolün kuzey alt kısımlarında yapılan kazılar sonucunda bir çeşme ortaya çıkartılmıştır.Çeşme 5 metre çapında yarım daire biçiminde bir depodan suyunu almaktadır. Frig çağında suyun daha büyük depodan kanalla çeşmenin deposuna getirildiği ve kullanıldığı düşünülmektedir.

AREZASTİS ANITI


Yazılıkaya Köyü'nün iki kilometre kuzeyinde Yazılıkaya-Çukurca yolunun yüz metre batısındadır. Açık hava tapınağıdır. Anıtın üst cephesindeki Frigce yazıtta MATEPAN APEZANTIN sözcüklerinin okunmasından dolayı "Arezastis Anıtı" olarak da bilinir. Frig Kaya Anıtları'nın tüm özelliklerini taşıyan bu anıt tam olarak bitirilmemiştir.. Anıtın yeri 1834 de Charles Texier tarafından belirlenmiş ve arkeoloji dünyasına tanıtılmıştır.Frig anıtları arasında iyi korunmuş olanlardan biridir.Yerden 5 metre kadar yüksekte olan anıtın yüksekliği yaklaşık 5,5 metre ,genişliği ise 4,5 metredir.

Anıtın üst kısmını zarif bir akroter süsler.İlk gezginler bu anıtın bir mezar anıtı olduğunu düşünmüşler ancak yapılan araştırmalar bu anıtın dini amaçlarla kullanıldığını ortaya koymuştur.

Anıt için en büyük tehlike yaklaşık 500 metre uzaklıkta çalıştırılmakta olan taş ocaklarıdır.Patlatılan her dinamit anıta ciddi zararlar vermiştir.

BAHŞEYİŞ ANITI


Seyitgazi İlçesi, Kırka Bucağı, Gökbahçe Köyü'nün hemen yanında Kurtkoca Deresi ağzında bulunmaktadır. Üç boyutlu olan anıt Frig Kaya Anıtları'nın genel özelliklerini taşıması yanında, kapı nişinin ortasında bulunan oyuğun arkada üçgen alınlığın üstünden aşağı inen bir oyuk ile birleşmesi, "Sıvı Sunak", "Kült Anıtı" olduğunu anlamamıza yardım eder. Frigler bu anıtı yapmakla; "Kibele"nin kendilerine bahşettiği nimetleri tekrar Kibele'ye sunarak şükran duygularını dile getirmek istemiş olabilirler.

FRİG ANITSAL KAYA MEZARLARI


Kaya yüzeyine bir tapınağın cephesi biçiminde işlenen kaya anıtları yanında Anıtsal Kaya Mezarları ile, Frigler sanki megaron tipli tapınaklarının iç mimarilerini de göstermek istemişlerdir. Bir Frig Kaya Mezarı'nda; semerdam çatı, ahşap çatı kirişlerini ve yan destek kirişlerini kayaya oyulmuş şekilde görürüz. İrili ufaklı Frig Kaya Mezarları tahribata uğramış, Frig sonrası dönemlerde değişik amaçlarla kullanılmıştır. Grek etkisinde olan anıtsal kaya mezarları, sonraları Helenistik, Roma ve Bizans mimari şekilleri ile karşımıza çıkacaktır.

GERDEKKAYA ANITSAL FRİG KAYA MEZARI


Antik Yazılıkaya Kenti'nde, platformun kuzeybatı yamacında 1970'de tespit edilen Anıtsal Frig Kaya Mezarı, Frig ahşap mimarisini en güzel temsil etmektedir. Frig mimarisinin iç yapısının en ince detayına kadar işlenmiş olan bu kaya mezarının, girişi kuzeyden, ana kayaya yekpare oyulmuş, yastıklı iki klinesi vardır. 1990 ve 1998'de Eskişehir Müze Müdürlüğü'nce restore edilmiştir.



Bölge halkının "Kızlar Manastırı" olarak adlandırdığı bu anıt, Seyitgazi, Çukurca Köyü'nün 500 metre kadar batısındadır. Grek mimarisi içinde Dor Mimari stilinde, iki sütunlu bir tapınak cephesi biçiminde, volkanik tüf kayalığa oyularak, yekpare bir şekilde işlenmiş Arcosoliumlu iki mezar odalı anıtsal bir kaya mezarıdır. Dor Mimarisi'nin ince detayları kayaya işlenmiştir.

Helenistik Çağ'a tarihlenen anıtın üçgen alımlığının altında triglif- metop sıraları bulunmaktadır. 1991 yılında Eskişehir Arkeoloji Müzesi tarafından restore edilmiştir.

HAMAMKAYA


Seyitgazi İlçesi, Çukurca Köyü'ndedir. Mezar kapı nişi altında zor seçilen küçük kabartma figürleri vardır ancak anıt tahribat görmüştür.Yazılıkaya-Seyitgazi çizgisinde, yolun batısında yer alan anıtlardan biri de Hamam Kaya'dır., Gerdek Kaya'nın yaklaşık beş yüz metre kuzeyinde bulunur. Hamam Kaya'nın girişinde iki tane mezar odası bulunur. Frig dönemine tarihlenen ve Bizans döneminde de Kullanıldığı düşünülen Hamam Kaya'nın doğu yüzünde oldukça silik durumda kabartmalar bulunur. Ramsay bu kabartmaların iki at arasındaki kavgayı betimlediğini söyler.

ASLANLI MABET


Seyitgazi İlçesi, Kümbet Köyü içerisindedir. Frizinde aslanlar olduğu için Aslanlı Mabet olarak bilinir.
Mezar odasında "solon" kelimesi okunduğundan "Solon Mezarı" denilmektedir. Dış cephe ve iç mezar odası tahribata uğramıştır. Frizinde; ortada krater (vazo) ve iki yanında karşılıklı birer aslan figürü kabartma olarak betimlenmiştir. Tepe ve yan akroterleri stilize bitki motifli olup, üçgen çatıyı kaplamaktadır. Giriş tahrip olduğundan iki yanda bulunan kabartma figürler belirlenememektedir. Helenistik Çağ'a ait olmalıdır.Tanrıça Kibele için burada birçok ayinler yapılmıştır.

KIRKGÖZ ve KAYAMEZARLARI



Midas şehrinde çok sayıda Frig,Roma ve Bizans dönemlerine tarihlenen kaya mezarı bulunur,bunlar hem Midas sehrinin çeşitli yerlerinde hemde girişte bulunan Kırkgöz adıyla bilinen büyük kaya kütlesinin üzerinde bulunur.Bu kaya mezarları arasında Piramit Mezarı yan yana bulunan Roma mezarları önemlidir.