HiDROKARBONLARIN ELDE REAKSiYONLARI

Alkanların Eldesi

1. Wurtz Sentezi

Alkil holojenürlerin (R–X) alkoldeki çözeltisinin metalik sodyum ile reaksiyonundan alkanlar oluşur.
Wurtz sentezinin genel denklemi ;
R – X + R' – X + 2Na ® R–R' + 2Na X
şeklindedir. Wurtz sentezine göre metan elde edilemez.

2CH3 – Cl + 2Na ® CH3 – CH3 + 2NaCl
Metil klorür Etan

2C2H5Cl + 2Na ® C4H10 + 2NaCl
Etiklorür Bütan

2. Alken ve Alkenlerin doyurulması

Alken ve alkinlerin hidrojen ile doyurulmasından elde edilir.
C2 H4 + H2 ® C2H6
C2 H2 + 2H2 ® C2H6


3. Grignard Bileşiklerinden

Grignard bileşiklerinin (R–Mg–X) su ile hidrolizinden elde edilirler.
R – Mg – X + H2O ® R – H + Mg(OH) X
CH3 – MgCl + H2O ® CH4 + MgOHCl
C2H5 – MgCl + H2O ® C2H6 + MgOHCl
Grignard bileşiklerinin asitlerle reaksiyonundan alkanlar elde edilir.
R – Mg – X + HX ® R – H + Mg X2
Grignard Bileşiği Asit Alkan
CH3 – MgCl + HCl ® CH4 + MgCl2

4. Karboksilli asit Tuzlarından


Karboksilli asitler ve karboksilat tuzları kuvvetli bazların etkisiyle yüksek sıcaklıkta alkanları oluştururlar.





Alkenlerin Eldesi


1. Alkollerden H2O çekilmesiyle

Mono alkollerden H2SO4 katalizörlüğünde H2O çekilmesiyle alkenler elde edilir.





2. Alkanlardan H2 çekilmesi

Doymuş hidrokarbonlardan hidrojen çekilmesiyle alkenler elde edilir.





3. Alkil holojenürlerden

Alkil halojenürlerin derişik kuvvetli bazlarla ısıtılması sonucunda alkenler elde edilir.





Alkinlerin Eldesi

Alkil halojenürlerden

Alkil dihalojenür bileşiklerinin KOH çözeltisi ile ısıtılmasından alkinler elde edilir.

R – CH – CH2 + 2KOH ® R – C º CH + 2H2O + 2KBr
I I
Br Br

Asetilenin eldesi

Teknikte kalsiyum karbürün (karpit) su ile reaksiyonundan asetilen elde edilir.
Kireç taşından başlıxxxxx C2H2 yi elde denklemi :

CaCO3 ® CaO + CO2
CaO + 3C ® CaC2 + CO
CaC2 + 2H2O ® C2H2 + Ca(OH)2