beklenen Keşif Gözetleme Uydusu diğer adıyla Göktürk Projesi’nde nihai karar geçen hafta Milli Savunma Bakanı M. Vecdi Gönül tarafından açıklandı.

Fransız şirketleri ambargolu olduğu için bu ihaleye teklif veremedi. Kazanan firma ise ne askerlerin istediği Almanlar, ne Fransızların İngiltere’deki şirketi. Göktürk Projesi’ni İtalya tescilli Fransız ortaklı Telespazio şirketi yapacak. Ancak, Telespazio’nun uydu yapma kabiliyeti ve becerisi yok. Bu şirket sadece uydulara yer hizmeti veriyor.

Konuyla ilgili Milli Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklama şöyle;

‘Keşif Gözetleme Uydusu (Göktürk) Projesi’nde Telespazio firması ile sözleşme görüşmelerine başlanacak. Göktürk Projesi ili birlikte uzun vadede Türkiye’de üretilecek tüm uydulara hizmet edecek uydu montaj, entegrasyon, test merkezinin, Türksat AŞ’nin ihtiyaçlarını da karşılayacak şekilde Savunma Sanayi Müsteşarlığı mülkiyetinde olmak üzere, TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayi AŞ arazisinde kurulmasına….’

Göktürk Projesi’nde geç de olsa bir karar verilmesi önemli. Gelinen noktada uydu ancak 2011 yılında fırlatılabilecek. Belki o zamana kadar Türkiye’de bu denli terör hadisede olmayacak. Dolayısıyla bu yatırımlar sadece askeri amaçlı değil çok amaçlı kullanılacaktır. Fakat merak edilen konu şu; Madem Fransızlara ambargo uygulanıyorsa neden İtalya ya da İngiltere üzerinden bu ihaleye Fransız firmalarının girmelerine izin verildi.? Çünkü Göktürk Projesi’nin ihale detaylarında yer alan optik uydu yapma kabiliyeti İtalya ve İngiltere olmadığına göre Keşif Gözetleme Uydusu Telespazio’nun Fransız ortağı tarafından Fransa’da yapılacaktır. İhaleyi kazanan İtalyan Telespazio şirketinini uydu yapma ve fırlatma tarafında görevli olan Fransız ortak. Ayrıca Telespazio’nun şu ana kadar yaptığı bu çaplı büyük bir iş yok. Hatta web sayfalarındaki fotoğraf galerisinde bile uydu fotoğrafı yok.

Daha önemlisi İtalyanların uydu fırlatma rampaları da yok. Mesela İtalyanların dördüncü yer izleme uydusu bu sene içinde Amerika’da Boeing rampalarından fırlatıldı. Peki İtalyan Telespazio şirketi ne yapıyor? Yaptığı en önemli iş, uydulara yer hizmeti vermek. Mesela Amerikan uydusu Ikonos’un fotoğraflarını Avrupa ve Kuzey Afrika’ya satma ve servis etme hakkı Telespazio’da. Diğer bir ifadeyle uyduların sağladığı ürünlerin ticaretini yapıyor, yer hizmetleri veriyor.

Telespazio’nun Türkiye’den aldığı Göktürk Projesi şirket tarihinin en önemli iş olarak dünyaya duyuruldu. 250 milyon Euro’dan fazla bir iş hacmine sahip bu ihale, bazı yabancı gazetelerde ve web sitelerinde 270 milyon Euro olarak yer alıyor.

Dolayısıyla İtalyanlar Türkiye’den bu denli önemli bir iş aldıkları için sevinçli. Fransızlar ambargoyu İtalyanların üzerinden deldikleri için mutlu. Türkiye ise yıllardır terör belasından kurtulabilmek için harcadığı çaba sonrası tam da terörün rafa kalkacağı bir dönemde Göktürk Uydu Projesi ile geleceği daha güvenli bakacağı için belki heyecanlı olabilir.



Bu İhalenin Arka Planı



Bu konuya daha önce birkaç defa gündeme getirmiş, ‘Göktürk uydu ihalesinde bir değil birçok yanlış var.’ Diye dikkat çekmiştim. 14 Temmuz 2006'da açılan ihale için Fransız Alcatel, EADS Astrium, OHBSystem, Israel Aerospace Industries (IAI), Orbital, Antrix Ltd., Rosboronexport, Telespazio ve StCluster Inc. firmaları dosya aldı. Ama teklif veren sayısı az oldu.

18 Aralık 2006'da sadece dört firmadan talep geldi: EADS Astrium (İngiltere), IAI (İsrail), OHBSystem (Almanya) ve Telespazio (İtalya). Adresi ve ismiyle direkt Fransa bağlantısı olan şirketler teklif vermedi. Başka ülkelerin şirketleri ise bu ihaleye rekabet şartları sebebiyle katılamadı. İsrail bazı teknik sebeplerden dolayı ihale aşamasında elendi. Diğer bir ifadeyle, bu ihale uydu teknolojisine sahip dünyanın tüm şirketlerine açık yapılmadı. Sınırlı sayıda şirket katıldı.. Ama ağırlık Fransız ortaklı firmalarda oldu.

Son olarak, yine daha önce ATAK projesinde İtalyanlarla işbirliği kurulmasının güzel, ancak Göktürk ihalesinde daha dikkatli davranılması gerektiğine işaret etmiştim.

Madem Fransızlar Türkiye’ye İtalya üzerinden uyduları uydurdu, son ve nihai uyarı; Göktürk Projesi’nde Türk şirketlerinin de devrede olması, iş almalarının önünün açılması gerekir.