"Sanal Noter olur mu" dediler ve ortaya tasdix çıktı.

Yarattıkları ürünün çalınmasından korkanlar artık küçük bir bilgisayar programı aracılığıyla eserlerine zaman damgası vurduruyor.

Eczacıbaşı Bilişim tarafından geliştirilen Tasdix sistemini senaristlerden müzisyenlere, reklamcılardan blog yazarlarına kadar pek çok kişi kullanıyor


O şarkının sözlerini ben 1985’te yazdım, benden çalındı...’ ‘Bu tasarımı aylar önce biz yapmıştık...’ ‘Aaa bu benim yazdığım hikaye...’ Yaratıcılık gerektiren bir mesleğiniz varsa en büyük kabuslarınızdan biri bin bir emekle oluşturduğunuz ürünün çalınmasıdır. Yarattığınız ürünü kendinize saklamak gibi bir niyetiniz yoksa eninde sonunda çalınma riskiyle karşı karşıya olduğunuzu bilirsiniz.

Bugüne kadar pek çok meslek grubu, geçerli olan hukuki prosedürlere göre eserlerini korumaya çalıştı. Bunlar arasında noter tasdiki en bilinen yöntem. Bu yöntemi biraz maliyetli bulanlarsa kendi kendine eseri posta yoluyla göndermek ya da internetin yaygınlaşmasıyla mail atmak gibi görece faydalı metotlar da denedi. Son bir yıldır ise bunların tümüne göre çok daha pratik ve ucuz bir sistem kullanılıyor. Eczacıbaşı Bilişim tarafından geliştirilen ve Tasdix adı verilen yöntem yaratıcı meslek grupları arasında hızla yayılıyor. Artık reklamcılar, senaristler, yazarlar, grafikerler ve müzisyenler Tasdix’i kullanıyor hatta meslek örgütleri üyelerine Tasdix programı hediye ediyor. Üstelik sadece 5 YTL karşılığında sayfalarca dosyayı Tasdix’lemek mümkün.

YASAL GEÇERLİLİĞİ VAR

Peki nedir Tasdix? Eczacıbaşı Bilişim Genel Müdürü Tarık Aşkın Tasdix’in nasıl kullanıldığını şöyle anlatıyor: ‘Tasdix türü ya da boyutu ne olursa olsun, bilgisayar ortamında oluşturulmuş her tür dokümana, kalıcı ve yasal geçerliliği olan bir zaman damgası ekliyor. Böylece Tasdix’lenen dokümanlar için yaratıldığı tarihi belgelendirmek için farklı yöntemler kullanmaya gerek kalmıyor. Tasdix fikri insanların fikirlerini yazdığı bir elektronik platform sayesinde ortaya çıktı. Sanal noter olabilir mi diye düşünürken zaman damgasının servis olarak kurgulanmasıyla yaratıcı kişilerin üretmiş oldukları fikirleri koruma altına alacak bir çözüm bulabiliriz diye düşündük. Bilgisayarınıza bir uygulama indiriyorsunuz ve bir daha o siteye girmenize gerek kalmıyor. Sonrasında her türlü bilgisayarda oluşturduğu-nuz veya bilgisayara aktarabil-diğiniz veriyi tasdikleyebiliyorsunuz. Sistem zamanın o anında sizin o veriyi ibraz ettiğinize şahitlik ediyor.’

Avukat Erdem Türkekul Tasdix’in Elektronik İmza Kanunu ile tanımlanan ve yasal geçerliliği bulunan bir zaman bilgisi elde etmeye yaradığını, sayısal zaman damgalarını kullanarak, eserin oluşturulma anını kanıtlayabilecek nitelikte delil elde edilmesini sağladığını söylüyor. Türkekul ‘Bunu sağlarken, benzer yöntemlerden farklı olarak, eserin içeriğini sizden başka kimsenin görme ihtimali olmadığı için, eserin gizliliği korunuyor. Tasdix’in fikri hakların korunmasında etkin bir araç olarak kullanılacağına inanıyoruz’ diyor.

Müzisyenler bestelerini evden tescil ettiriyor


TASDİX’İ ilk özel modern sanatlar müzesi olan İstanbul Modern’den Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği’ne, senaristlerden internetteki blog yazarlarına kadar geniş bir yaratıcı kitle kullanıyor. Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği Başkanı besteci Garo Mafyan yıllardır üyelerinden, noter uygulamasının uzun ve pahalı bir işlem olduğu yönünde şikayetler aldıklarını, eser sahiplerinin pratik olmayan bu tescil sistemi nedeniyle eserlerini onaylatmadığına ve bu yüzden sıklıkla eser sahipliği konusunda olumsuzlukların yaşandığına tanık olduklarını söylüyor.

Mafyan ‘Eser sahipleri, uzun zamandır bu konuda daha pratik bir çözüm üretilmesi yönünde bir beklenti içerisindeydiler. Bu yüzden zaman damgası uygulaması, biz eser sahiplerinin bu önemli sorununu çözmek anlamında çok önemli bir gelişme. Bu uygulama ile artık notere gerek kalmadan eserlerimizin tescil edilmesi mümkün kılındı. MSG olarak bir paket anlaşma imzaladık ve Tasdix’i üyelerimizin hizmetine sunduk. Güvenilir, pratik, ucuz ve resmi geçerliliği olan Tasdix ile üyeleri-miz evlerindeki bilgisayardan, çok kısa bir süre içerisinde eserlerini tescil ettiriyorlar’ diyor.


Tasarımlarımız çalınınca aklımız başımıza geldi


REKLAM Yaratıcıları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Fidan fikri hakların korunması konusunda en çok zarar görenlerin başında reklamcıların geldiğini söylüyor: ‘Her gün sektörden birinden ‘Benim sunduğum işin aynısını yapmışlar’ cümlesini duyuyoruz. Reklamcılar olarak en önemli fikir sorununu reklamverenlerle yaşıyoruz. Bilinçli reklamverenler bu konuda tıpkı dünyadaki örneklerinde olduğu gibi fikri üretene saygı duyuyor ve bedelini ödüyor. Ancak, yeni reklam vermeye başlayan kurumlarda bu durumu göremiyoruz ve çok sorun yaşıyoruz. Tasdix elektronik tarih tasdiki ile bizleri doğru yönlendiren başarılı bir yöntem.’

D4D Dijital Marka Çözümleri’nden Yaratıcı Yönetmen Murat Canbaz da tasarımlarını ağırlıklı olarak internet ortamında yayınlamak üzere hazırladıklarını, dolayısıyla tasarım korsanlığıyla karşı karşıya olduklarını söylüyor. Canbaz yaşadıkları bir olay sonucu Tasdix’le tanıştıklarını anlatıyor: ‘Bir yıl önce bir tekstil firmasına bir ekran tasarımı hazırlamıştık. Sunum sırasında firma yetkilisi ‘Biz bunu yönetimdeki diğer arkadaşlarımızla da paylaşalım’ diyerek istedi, biz de herhangi bir sorun görmedik, verdik. Birkaç hafta sonra o dosyayı firmanın internet sitesinin girişinde kullandıklarını gördük Yaptıkları bu hareketin hırsızlıktan farkının olmadığını uygun bir dille anlatmaya çalıştık ama firmanın duyarsızlığı anlaşılır gibi değildi. O gün bu tip durumlarda bizi koruyacak bir uygulamanın gerekli olduğunu düşünüp araştırdık ve Tasdix’le tanıştık. Bir yıldır tüm tasarımlarımız tasdiklendikten sonra müşterimize sunuluyor.’