Yunanistan Güven Tazelemeye Calıştı

[MeLDa]

Yunanistan Başbakanı Yorgo Papandreu

Yunanistan’ın kamu borçları, Avrupa kriterlerine göre belirlenen sınırın çok üzerinde. Kemerleri sıkmaktan başka çaresi olmayan Yunanistan sıkı takibe alındı. Papandreu, Davos'ta güven tazelemeye çalıştı.

Yunanistan şu sıralar, Avrupalı yetkililerin sıkı gözetimi altında. Kredi derecelendirme şirketleri Aralık ayında, gırtalığına kadar borçlanan Yunanistan’ın kredi notunu düşürdü.

Yunanistan aynı zamanda, AB İstikrar Paktı’nda yer alan, gayri safi yurt içi hâsılanın yüzde 3’ü oranında borçlanma üst sınırı hedefini de aşırı derecede geçtiği için, İstikrar Paktı’na en fazla zarar veren ülke olarak sayılıyor. Yunanistan geçmişte, borçlanma oranıyla ilgili gerçekleri gizlemesi nedeniyle de itibar kaybetmişti.

Bu nedenle Yunan hükümeti, güven kazanmak için şimdi her fırsatı değerlendirmeye çalışıyor. Örneğin Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda. Yunanistan Başbakanı Yorgo Papandreu, forumda, son haftaları kâbuslarla geçirmesine sebep olan Avrupa Merkez Bankası Başkanı Jean-Claude Trichet’in karşısında oturuyordu:

“Ben bu sıkıntıda suçu öncelikle kendimizde buluyorum. Önceki hükümet çok hata yaptı. Kendi partisine yakın olanları kayırması bize çok pahalıya mal oldu. Ülkemizde büyük yolsuzluklar yapıldığı ortaya çıktı. Üstelik en yüksek seviyede! Ayrıca ekonomimizi düzeltecek yapısal tedbirleri ise ihmal ettik."

Sıkı tasarruf tedbirleri alındı
Ancak Papandreu Yunanistan bütçesindeki bu karmaşada kendi payından bahsedemedi. Başında bulunduğu sosyalist PASOK partisi, 2004 yılına kadar iktidardaydı. Bu gerçeğe değinmeyen Papandreu, şimdi tasarruf politikası sayesinde her şeyin düzeleceği izlenimini uyandırmaya çalışıyor:

“Kamu sektöründe binlerce kişinin işten çıkarılması gibi önlemler aldık. Kamu maaşlarını kısıyoruz. Bütçe açığını yüzde 4 oranında azaltıyoruz. Yüzde 4! Bunu yapan başka bir ülke var mı?“

Yunanistan'ın bütçe açığı yüzde 13 civarında
Bunlar, maliye bakanının biraz da zorla aldığı önlemler. Yunanistan üç yıl içinde, tekrar gayri safi yurt içi hâsılanın yüzde üçü oranında borçlanma üst sınırını yakalayacağı iddiasında. Ama bu çok zor olacak.

Bütçe açığı yüzde 13'e dayanan Yunanistan'ın orta vadede ek borçlanmayı dizginleyip borç stokunu düşürmesi hiç de kolay olmayacak.
Papandreu, Euro olmasaydı, ülkesinin ekonomik krizde çok daha kötü bir duruma düşebileceğini belirtti:

“Euro Bölgesi, Yunanistan için çok önemliydi, bugün de öyle. Euro, ekonomiyi tekrar rayına oturtmada en büyük yardımcımız olacak.“

Trichet: Tüm Avrupa sıkıntı içinde
Yunanistan Başbakanı, bu açıklamayı aslında karşısında oturan Avrupa Merkez bankası Başkanı Jean-Claude Trichet’e yöneltti. Trichet ise diğer Euro Bölgesi ülkelerinin de kriz nedeniyle tasarruf şampiyonu ilan edilemeyeceklerine dikkat çekti:

“Şu anda hepimiz sıkıntı içindeyiz. AB, tüm Avrupa… Şunu hatırlatmama izin verin: Euro bölgesi ülkelerinin ortalama borç oranı yüzde altıdır.“

Bu oran, Yunanistan için şimdilik oldukça ütopik görünen bir değer.

© Deutsche Welle Türkçe

[MeLDa]

AB’de Yunanistan korkusu


Euro para birimini kullanan AB ülkelerinin maliye bakanları Brüksel’de Yunanistan’ın saplantığı borç batağını görüştü. AB ülkeleri, krizin kendilerini de etkilemesinden endişeli.

Euro para birimini kullanan Avrupa ülkeleri arasında şu sıralar mali açıdan en büyük sorunu yaşayan Yunanistan. Yeni iş başına geçen sosyal demokrat hükümetin, 2009'da bütçe açığının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya oranının yüzde 13’e çıktığını açıklamasının ardından, Brüksel ve Berlin'de alarm zilleri çalmaya başladı. Yunanistan’ın bütçesiyle ilgili AB’ye yanlış bildirimde bulunması da sıkıntıları artırdı.

En büyük endişe ise Euro bölgesindeki diğer ülkelerin ekonomik istikrarının da bu durumdan zarar görmesi. Avrupa Merkez Bankası'nın yönetiminin Alman üyesi Jürgen Stark, Avrupa Birliği ülkelerinin, Yunanistan'ın daha dikkatli kontrol edilmemiş olmasının bedelini ödediğini belirtti.

Stark, “Sadece kamu hizmetindeki ücret artışlarını ele alındığında bile, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD)’nün verilerine göre, Yunanistan’da kamu çalışanlarının ücretinin 1999-2008 yılları arasında yüzde yüzün üzerinde bir artış sergilediği görülüyor” dedi.

Yunanistan borç almaya devam ediyor

Yunanistan hâlâ finans piyasalarından borç almaya devam ediyor ve eski borçlarını da piyasaya yeni sürülen tahvillerle kapatabiliyor. Ancak Yunanistan şimdiden, mali piyasalardan borç alabilmek için diğer Euro bölgesi ülkelerinden daha yüksek oranda faiz teklif etmek zorunda.

Alman Federal Maliye Bakanlığında müsteşar olarak görev yapan Heiner Flassbeck ise Yunanistan’a yardımcı olabilmek için ortak Euro bölgesi tahvilleri çıkarılması önerisinde bulundu.

Flassbeck, "Yunan devletinin finansal kaynağın en azından bir bölümünü kendi tahvilleri yerine, Euro tahvilleri ile sağlaması daha iyi olur. Bu tahviller daha ucuz olduğundan ve yetkin olmayan kredi kuruluşlarının tahminlerine güvenilmeyeceğinden, kendi yoluna gitmenin daha iyi olacağı kanısındayım” dedi.

Almanya endişeli

Lüksemburg Devlet Başkanı ve Euro Bölgesi Başkanı Jean-Claude Juncker, daha önce de pek çok Avrupa ülkesini kapsayan ortak bir tahvil önerisi getirmişti. Ancak Alman hükümeti, bu tür tahvillerin Alman vergi mükelleflerini dezavanatjlı konuma düşürmesinden endişe ediyor.

Uluslararası piyasalarda Yunanistan’ın kredibilitesinin düşük olmasının, ortak tahvillerin faizlerini de tırmandırmasından endişe ediliyor. Bunun da Almanya’yı şimdiye kadar olduğundan çok daha yüksek bir faiz yükü altında bırakabileceği dile getiriliyor.

Yunanistan’ın ve iflas tehlikesi ile karşı karşıya bulunan diğer ülkelerin, borç sarmalından çıkması sağlanamazsa, daha büyük bir tehlike doğabilir. Zira Akdeniz ülkeleri, Alman bankalarına ve şirketlerine milyarlarca Euro tutarında borçlu durumda.

Avrupa Merkez Bankası’ndan Jürgen Stark, Avrupa Para Topluluğu'nda karşılıklı yardımlara izin verilmese de söz konusu rakamların, bu ülkeleri mücadelede yalnız bırakmak için çok yüksek olduğunu belirterek, “Avrupa Birliği’nde ya da Avrupa Para Topluluğu’nda ne Birlik, ne de tek tek üye ülkeler diğer ülkelerin borçları için yükümlülük taşır. Bu çok temel bir ilkedir” dedi.

[MeLDa]

Euro Yunanistan'a ağır geldi


Yunanistan'ın bütçe açığı GSYH'sinin %12,7'sine dayandı. Borç stokunun da 300 milyar euro ile GSYH'nin %120'sine çıkması euronun istikrarını tehdit ediyor. Yunanistan'daki borç krizi euroya zarar verebilir.

Reyting şirketi Standard&Poors, kamu borçlarını azaltamayan Yunanistan’ın kredi notunu düşürdü. Yunanistan’ın bütçe açığı 2009 yılında Gayri Safi Yurtiçi Hasılası’nın % 13’ünü buluyordu. Borç stoku 300 milyar euroya dayanan Yunanistan, milli gelirinin yüzde 120 oranında borç biriktiren tek euro bölgesi ülkesi.

Bütçe açığı ve borç stoku Avrupa Birliği İstikrar Paktı'nda öngörülen oranların çok üzerinde. Aslında Yunanistan’ın ek borçlarının GSYH’nin yüzde üçünden, borç stokunun da yüzde 60’ından fazla olmaması gerekiyordu.



Para birliği uyumlu politikaları gerektiriyor
Euronun ufkunu kara bulutlar kaplıyor. Para birliği kısa tarihinin en büyük ‘sağlamlık testinden’ yüzünün akıyla çıkabilecek mi? Mali ve ekonomik krizin Yunan ekonomisinde açtığı derin yaralar yüzünden para birliğinin dağılabileceğini öne süren uzmanlar da var.

Tübingen Üniversitesi’nin emekli iktisat profesörlerinden Joachim Starbatty 1997 yılında üç meslektaşıyla birlikte, euronun ortak para birimi olmasının kararlaştırıldığı Amsterdam Antlaşması'nın iptal edilmesi talebiyle Alman Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuş, ama başarılı olamamıştı.

Profesör Starbatty güncel gelişmelerin, euro aleyhinde savunduğu tezleri doğru çıkardığını söylüyor. Starbatty'e göre euronun temeli, ekonomik kimliği farklı ülkelerin bir araya gelmesiyle atıldı.

Üyelerden bazıları istikrar kriterlerini yerine getirmişti. Diğerlerinin durumu ise şüpheliydi. Bu nedenle para birliğine katılma şartları belirlenmişti. Bu kriterler çoğu zaman oldukça gevşek ve itinasız yorumlandı, kısmen de hiç kontrol edilmedi. Sonunda da ekonomik ve sosyal politika anlayışları bağdaşmayan ülkeler ortak oldu.

Devalüasyon yolu kapalı
Eski Almanya Merkez Bankası Başkanı Helmut Schlesinger de ortak para biriminin, ekonomik politikaların uyumlaştırılmasını gerektirdiğini şöyle dile getiriyor: “Avrupa Para Birliği, tarifi icabı kur dalgalanmalarını eliyor ve ekonomik uyumlaşma problemini milli ekonomilere yüklüyor.

Yani enflasyon, ücret zamları, devlet maliyesinin sağlamlığı v.s. gibi alanlarda ortaklarla düzgün adım gidebilme görevi milli hükümetlere düşüyor.”
Alman Siyasi Eğitim Vakfı’ndan Peter Hampe de para birliğinin farklı ekonomik, mali ve sosyal politikaları kaldıramayacağını vurgularken, Profesör Starbatty milli ekonomilerin ortak hedeflere hizmet etmesi gerektiğini ifade ediyor.


Tübingen Üniversitesi’nin emekli iktisat profesörlerinden Joachim Starbatty.

Bu uzman, para birliğinin tek bir para politikası ve üye ülkelerin ekonomik politikalarına bütün ortaklığın zaruretlerine göre yön vermesi demek olduğunu, ama İtalya, Yunanistan, Portekiz ve İspanya’da bu yapılmadığı için euronun başına iş açıldığını, söylüyor.

Yunanistan'ın ödemeler dengesi 'hasta'
Söz konusu dört ülke yıllarca para birliğinden yarar sağladı ve euro sayesinde ekonomik büyüme kaydetti. Canlanma sona erdi, ama ücretler iş gücü verimliliğini aşan oranda artmaya devam etti. Ücret birim maliyetleri diğer euro ülkelerine kıyasla çok daha hızlı arttı. Bu ülkelerin rekabet gücü kırıldı, ihracatı azalırken ithalatı arttı.

2007 yılında Yunanistan’ın ödemeler dengesi açığı ekonomik gücünün %14’ünü buluyordu. İspanya ve Portekiz’in durumları da farklı değildi. Aslında bu ülkelerin, ihraç mallarının ucuzlaması ve doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının artması için paralarını devalüe etmeleri gerekiyordu. Ama bu mümkün değil. Çünkü artık milli paraları yok. Onlar da euro kullanıyor.

Euronun yüksek değeri zayıf ekonomileri eziyor
Son yıllardaki gelişmeye göre bu ülkelerin paralarını yüksek oranda devalüe etmeleri gerekirdi. İtalyan parasının %40, İspanyol parasının da %30 oranında dış değer kaybetmesi gerekiyordu. Yunanistan ve Portekiz’in paraları da üç yıl öncesine göre %30 ila %40 oranında ucuzlamış olmalıydı. Ama para birimi aynı olduğu için döviz kurlarıyla oynamak, örneğin Yunan eurosunu Alman eurosuna göre devalüe etmek mümkün değil.

Alman Ekonomik Araştırma Enstitüsü’nden Jürgen Matthes söz konusu ülkelerin aslında euro bölgesinden çıkıp milli paralarını devalüe etmeleri ve gevşek para politikasıyla ekonomilerini ayağa kaldırmaları gerektiğini belirtiyor.

Matthes, "Ama senaryo gerçekçi değil. Para birliği, katıldıktan sonra dönüşü olmayan bir izdivaçtır. Mali kriz döneminde birlikten ayrılmak, çok daha ağır bir krize sürüklenmek demektir. Birlikten ayrılacak ülkenin parasını devalüe etmesi ‘tek yönlü spekülasyon’ olur. Yani sonunun neye varacağı malumdur. Herkes bu durumdan yararlanmak isteyecek, zayıf ülkelerden çekilecek yüksek miktardaki para devalüasyondan sonra katlanarak dönmek üzere euro bölgesine akacaktır" diyor.

Ebedi izdivacı bozmak yok
O halde euro kulübü sadece para birliği değil, kader birliği anlamına da geliyor. Tek yönlü bir yol gibi. Bu yola giren bir daha çıkamıyor. Güney Avrupa’nın sarsıntı geçiren ülkelerinin kendi gayretleriyle bu bataklıktan kurtulması gerektiğini belirten uzmanlara göre, tek çıkış yolu, disiplinli ücret ve bütçe politikaları uygulamak.

© Deutsche Welle Türkçe