Üstün Kardeşin Gölgesinde

[MeLDa]

• Kardeş kıskançlığı.....

Kıskançlık çoğu kez kişiyi mutsuz eden, ilişkilerini sağlıklı yürütmesini engelleyen bir duygudur. En sık rastlanan kıskançlık durumu da çocuklarda kardeş kıskançlığıdır. Genellikle büyük çocuk kendinden sonra gelen kardeşini kıskanır. Zira ailenin merkezinde olan yerine bir başka ortak daha çıkmıştır. Anne ve baba sadece ona olan ilgi ve sevgilerini artık ikiye ayırmış , her iki çocuğa da sevgilerini paylaştırmaya başlamışlardır. Bu çocuk için kabullenilmesi zor bir durumdur. Bazı çocuklar kıskançlıklarını açıkça gösterip kardeşine karşı saldırgan tutumlar sergilerken, bazı çocuklar duygularını tam olarak göstermezler.


Kardeşini hevesle bekleyen ve evde yapılan her türlü hazırlığa katılan bir çocuk dahi bir süre sonra kıskançlık belirtileri göstermeye başlayabilir.Özellikle küçük kardeşin konuşmaya,yürümeye yani etrafın ilgisini fazlası ile çekmeye başladığı dönemlerde bu duygu daha da yoğunlaşabilir.Çocuk direk olarak kardeşe yönelik bir davranış göstermese de, anne ve babaya huysuzlanma,siz artık beni sevmiyorsunuz gibi sözler söyleme, sık ağlamalar, içe kapanmalar, bebeksi davranışlar, beklenmedik tepkilerle ebeveynleri şaşırtabilir.Bazen de küçük çocuk abla ya da ağabeyini kıskanabilir.Abla ya da ağabeyin dışarı çıkma saatleri, harçlığı, geç yatması gibi konularda onu kıskanabilir.

• Üstün çocuklar.....

Üstün yetenekli çocukları , genel olarak bir veya birden fazla alanda yaşıtlarına göre daha yüksek performans gösteren çocuklar olarak tarif edebiliriz.Bu alanlar sadece zihinsel yetenekle sınırlı değildir.Güzel sanatlar,spor,akademik yetenekler gibi bir çok alanda da görülebilir.Genellikle yaşamlarının ilk yıllarından itibaren gelişim dönemlerini yaşıtlarının önünde tamamlarlar.Ancak bazen yetenekli oldukları alanlarının keşfedilmesi gecikebilir ya da hiç fark edilmeyebilir.Örneğin güzel sanatların herhangi bir dalında üstün yeteneği olduğu halde okulda öğretmen ya da evde aile tarafından fark edilmemiş ve farklı alanlara yönelmiş bir çok birey vardır.
Burada ebeveynlere olduğu kadar , onları yönlendiren eğitimcilere büyük sorumluluklar düşmektedir.

• Üstün kardeşi olan çocuklar.....

Daha önce ele aldığımız gibi bir kardeşin doğumunun çocuk üzerindeki etkisini düşünelim.Çocuk evde tek başına saltanat sürerken ,aniden her şeyine ortak olan ikinci bir kişi gelip hayatını altüst edecektir.Evde anne ve babanın sevgisi ve ilgisi,eşyaları,odası,diğer aile fertlerinin ilgisi gibi bir çok şeyi paylaşmak durumunda kalacaktır. Böyle bir durumda bile çocuğun uyum sağlaması için desteğe ve zamana ihtiyacı varken , kardeşin kendisinden farklı olarak çok başarılı ,üstün bir çocuk olması zorlayıcı olacaktır.kardeşinin başarılı olduğu alanlarda onunla rekabet içine girebilir ya da tam aksine kendini yetersiz görerek başarılı olduğu konulardan dahi uzaklaşabilir.Bu noktada çocuğun kendini kardeşi ile kıyaslamaması ,rekabetten uzak kalması ve kardeşinin yeteneklerini nasıl algılayacağı anne ve babanın tutumları ile bağlantılıdır.

• Anne ve babaların tutumlarındaki yanlışlıklar....

Anne ve babanın yaptığı yanlışlar neler olabilir?

- Anne ve babanın çocukları birbiri ile kıyaslaması
- Üstün yetenekli olan çocukla ilgili beklentilerin yüksek olması
- Diğer kardeşten beklentilerinin olmaması.Sıradan bir çocuk olarak görüp, kabullenmek ve çocuğu motive edecek hiçbir hedef gösterememek
- Kardeşler arasında yaşanacak çatışma durumlarında gereğinden fazla müdahaleci olmak,yan tutmak ve çocukların sorunlarını aralarında çözmelerine fırsat tanımamak
- Birbirlerinin yanında onları olumsuz etkileyecek sıfatlarla hitap etmek.benim zeki çocuğum, sen çok farklısın, akıllı oğlum v.s.

• Anne baba neler yapmalı?

Kardeşleri kıyaslamamak , her çocuğu kendi yetenekleri ve ilgileri doğrultusunda değerlendirmek bu konuda ebeveynlerin atacağı ilk adım olmalıdır.Üstün yetenekli olsun olmasın her çocuğun başarılı olabileceği bir alan bulabiliriz.Kimi çocuk lisana yetenekli,kimi iyi bir müzik kulağına sahip, ya da iyi bir koleksiyoncu olabilir.Çocuğa kardeşi kadar başarılı olamayacağını hissettirmek ,ona kendisinden hiç bir beklentiniz olmadığını göstermek yerine yapabileceği ve kendini mutlu hissedeceği alanlara yönlendirmek önemlidir.

Çocuğa bu konuda rehberlik yapmak, ilgi ve yetenek alanlarını bulmasına yardımcı olmak,denemek istedikleri konusunda yüreklendirmek gerekir.
Üstün yetenekli çocuğu ele alacak olursak onun da kendine göre sorunları olacaktır.Yüksek anne baba beklentisi çocuğa farklı davranılmasına neden olacaktır. Anne baba ya çocuğa aşırı toleranslı davranacak ya da çocuğun en ufak hatasında yoğun hayal kırıklığı yaşayacaklardır.


Çocuk aynı başarı düzeyini korumak için çabalayacak bu da kaygının yükselmesine neden olacaktır.Her iki durumda da çocukta davranış sorunları oluşmasına neden olacaklardır.Aynı zamanda çocuğa sık sık ne kadar zeki, yetenekli olduğunu söylemek çocuğun çalışmadan sadece yeteneklerine güvenerek okulu yürütmesine neden olacak.böylece çocuk sorumluluk almak, planlı ve organize çalışmak gibi bir çok alanda başarısız olacaktır.

Ayrıca çocuğun üstün yetenekleri olduğu için yaşına ve yapısına uygun olmayan başarılar, davranışlar beklemekte çocukta ileri yaşlarda ciddi boyutta psikolojik sorunlara yol açacaktır.

Kardeşler arasında dayanışma duygusunu oluşturmaya özen göstermek, paylaşmayı teşvik etmek, birbirlerine iyi oldukları alanlar ile ilgili destek vermelerini sağlamak, kendilerine güven duymalarını sağlamak kardeşler arasında ortay çıkacak bir çok olumsuzluğu engelleyecektir.

Ancak tüm bunlara rağmen hala devam eden kardeşler arası sorunlar gözleniyorsa bir uzmana başvurmakta fayda vardır.